Pir-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi’den , Seyyid Ahmed Arvasi’ye kadar Orta Asya’dan Anadolu’ya akıp gelen alperenler kimlerdir ? alperenlik nedir ? alperen kime denir ? Bunları cevaplamaya ‘alp’ ve ‘eren’ kelimelerinin anlamlarından başlayalım. Alp kelimesinin manası ‘yiğit’ , ‘yürekli’ dir. Alp kelimesi savaşçılığı , cesareti , şecaati ifade eder. Eren kelimesi ise kendini Tanrı’ya , hak yola adamış , benliğinden sıyrılmış manasına gelir , yine Türk tasavvufunda eren kelimesi ‘veli’ anlamında da kullanılır .
Türklerin İslamiyet’i kabulü ile birlikte Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen şeyhler , dervişler , erenler , derviş gaziler Anadolu’da İslamiyet’i anlatmışlar ve Türklerin İslami inanç yapısının temelini oluşturmuş ve Türklerin itikadını sağlamlaştırmak için uğraşmışlardır . Türkler itikadi mezhep olarak Maturidi’yi benimsemişlerdir. İşte Türklerdeki bu din algısının oluşmasında başta Pir-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi hazretleri ve müritleri olmak üzere , Hacı Bektaşi Veli , Hacı Bayramı Veli , Yunus Emre , Geyikli Baba , Mevlana , Şeyh Edebali , Nizamülmülk , İmam Gazali , Muhyiddin İbn’ül Arabi ve daha bir çok İslam alimi etkin rol oynamışlardır . Savaşçı bir millet olan Türkler’deki dini bilginin temellerini atan bu erenlere Alp erenler / alperenler denmiştir .
Selçuklu Devleti’nde ulemanın yanında bir de Ahi zaviyeleri vardı . Bu tekke ve zaviyelerin şeyhleri ve müritleri İslam’ı ve Türk kültürünü yaymışlardır. Ahilik Anadolu’da 13. yüzyıldan itibaren görülüyor. Ahilik , fütüvvet davası kapsamında kendisini gösteriyor. Fütüvvet kelimesi ”yiğitlik” , ”eli açıklık” , ”alçakgönüllülük” manalarına geliyor. Anadolu’nun bir cihat yeri olduğu göz önüne alındığında ahilik ve fütüvvetin birbirine yaklaşması daha iyi anlaşılır. Türklerin Anadolu’da fütüvveti benimsemeleri sebebiyle ‘alp’ , ‘eren’ , ‘alperen’ sıfatları ortaya çıkmıştır.
Alperen kelimesi sözlüklerde ‘Türklerin Anadolu’ya gelişlerinde hem dinsel önder olan hem de asker olarak savaşanlara verilen ad.’ olarak da geçer. Bu tanımda da belirtildiği gibi Alperen ismi özellikle 13. ve 14. Yüzyılda Anadolu’ya gelen derviş mücahitlere verilen isimdir. Türk kültürüne ve tarihine baktığımızda gerek savaşçı ruhu , yiğitliği gerekse de sahip olunan manevi ruhu görmek mümkün. Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine bakıldığında Türk’ün ganimet , istila , sömürü için değil vatanını korumak , fütuhat anlayışı , İslamiyet’i yaymak , İ’lay-ı Kelimetullah , Nizamı alem , Kızılelma gibi amaçlar için çarpıştığı görülür. Türkler dünyaya nizam vermek , cihana İslamiyet’in adaletini hakim kılmak gibi yüce bir amaca hizmet etme yolunda olmuşlardır. Türk kavramı ve kelimesi etnik bir ırk olmanın ötesine geçmiş ,bir medeniyet haline gelmiştir. Türk kelimesi farklı ırklardan olan Müslümanlar içinde kullanılmıştır , Türk kelimesi vefanın bir karşılığı olmuştur , Türk ; zalime Alp , mazluma Eren olandır. Türk Alperen ruhlu olandır. Alperenlik İslami bir mana taşımakla beraber ucu Oğuz Kağan’a kadar uzanan , tarihteki Türklerin sahip olduğu bir ruhtur!
Tasavvufi bir ruha sahip olan alperenler İslamiyet’te cihat çok önemli olduğu için nice diyarı küfürde İslamiyet’i götürmek , Allah’ın adını yaymak , İslamiyet’in adaletini oraya hakim kılmak amacıyla kılıç sallamış , gazalarda bulunmuşlardır. Nitekim Yüce Allah bir ayeti kerimesinde : “Hoşunuza gitmese de, kıtal (savaş) size farz kılındı. Hoşunuza gitmeyen bir şey hakkınızda hayırlı olabilir. Hoşunuza giden bir şey de, hakkınızda şer olabilir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.” (Bakara, 2/216) buyurmuştur.
Daha sonraları Gazi ve Gaziyan-ı Rum adını da alan alperenler yaptıklarıyla ve haklarında anlatılan çeşitli menkıbelerle Anadolu’da ve halkın gönlünde özel bir yere sahip olmuşlardır. Aslında alperenlik Anadolu’da İslamiyet’i tanıtan , Allah’ın rızasını kazanmak için cihat anlayışıyla hareket eden , küfre karşı kılıç sallayan derviş gazilere verilen bir isim olmasının yanı sıra biz Türk evlatlarının bugün dahi taşıması gereken bir ruhtur!
Son olarak rahmetli şehit başkanımız Muhsin Yazıcıoğlu’nun alperenlerle ilgili bir konuşmasındaki sözlerine bakalım : ” Türkistan’da Ahmet Yesevi hazretlerinin başlatmış olduğu ve ateşini yaktığı iman ocağından çıralar alarak Anadolu’muza akıp gelen alperenler , derviş gazilerin eliyle ; Anadolu’muzda Şah-ı Nakşibendilerin , Abdulkadir Geylanilerin, Yunusların , Mevlanaların , Hacı Bektaş-ı Velilerin , Hacı Bayram-ı Velilerin , İskilipli Atıf Efendilerin , Bediüzzamanların , Süleyman Hilmi Tunahan hazretlerinin ve günümüzde Necip Fazılların , Ahmed Arvasilerin ellerinden ellerine taşınarak getirilen , ocaklarımızda şekillenen o iman ateşinin son ocağı olan Nizam-ı Alem Ocakları’nda yeniden o imanı tutuşturacak olan Anadolu’muzun alperenlerine buradan selamlarımı , sevgilerimi sunuyorum. ”
