Kosova ve Karadağ’daki Müslüman ve Türk Azınlığın Sorunları

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Kosova’daki Müslüman ve Türk Azınlığın Sorunları

Kosova güneyden Makedonya, kuzeyden ve doğudan Sırbistan, batıdan ise Arnavutluk ve Karadağ ile çevrili bir devlettir (Karaman 2018, 23). Nüfusun %90’ını Müslüman Arnavutlar oluştururken, %5,3’ü Ortodoks Sırplar, %2’sini Boşnaklar, %2’sini Türkler ve kalan %2’sini ise diğer azınlıklar oluşturmaktadır (Akgün 2012, 16). Kosova’nın %96’sı Müslüman olup %2,2’si Katolik, %1,5’i ise Ortodoks’tur. Resmi dillerse Arnavutça ve Sırpçadır. Ayrıca Türklerin ve Boşnakların yoğun oldukları belediyelerde Türkçe ve Boşnakçada resmi dildir (SETA2 2014, 14-15).

Nüfusun çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Prizren ve Mamuşa başta olmak üzere, başkent Priştine, Mitroviça, Vıçıtırın ve Gilan belediyelerinde Türkçe resmi statüye sahip bir dildir (Dede 2014, 22). 2011 nüfus sayımına göre ülke nüfusu 1.739.825 olarak belirlenmişken; Arnavutlar 1.616.869, Sırplar 25.532, Türkler 18.738, Romanlar 8.824, Boşnaklar 27.533, Aşkaliler 15.436, Mısırlılar 11.524 ve Goralılar da 10.265 olarak tespit edilmiştir (Özlem 2016, 154; 295). Ancak yaklaşık 250.000 kişinin Türkçe konuştuğu, Türk nüfusunun da resmi verilerden çok daha fazla olduğu ve 40-50 binleri bulduğu da iddia edilmektedir.

Kosova’daki Türklerin Sorunları

Türkler diğer Balkan ülkelerinden farklı olarak Arnavut çoğunlukla aynı dine mensup olsalar da etnik olarak önemli sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu sorunlara örnek verilirse;-

– Türkçenin hukuki statüsü sorunu: 1974 Anayasasında Sırpça ve Arnavutça gibi Türkçeye de resmi dil statüsü tanınmışsa da, 1999 yılında Kosova idaresinden sorumlu UNMIK’in Başkanı Bernard Kuchner’in kararıyla Türkçe resmi dil statüsünden çıkarılmıştır (Bozkurt 2010, 68). UNMIK idaresince verilen kimliklerde “i, ü, ö, ş” gibi Türkçe karakterler de kullanılmamaya başlanmıştır. Adliyeler gibi devlet kurumlarının personel ilanlarında Türkçe bilme zorunluluğuna da yer verilmemiştir (Türk ve Karamucho 2016, 189). 2007 yılına gelindiğinde dil konusundaki kriz kısmen çözülebilmiş, Türkçeye eski resmi dil statüsüne yakın bir statü verilmiştir (Bozkurt 2010, 76-78).

-Türkçe eğitimde yaşanan sorunlar: 1912 yılında Türkçe eğitim kurumları kapatılmış, 1943 yılında medreselerin eğitim dili Arnavutçaya çevrilmiştir. Türkler 1912’den 1945’e kadar Sırp-Hırvat dillerinde, 1945’den 1951’e kadar ise Arnavutça eğitim almışlardır (Lika 1991, 217).

-Soyadı değiştirme uygulamaları: 1946’da çıkarılan soyadı yasasıyla Türklerin soyadları “i son eki” vasıtasıyla Arnavutlara uydurulmuştur (Oran 1993, 119). Benzer uygulama 1930’lu yıllarda da yapılmış, Türklere Sırpça soyadları verilmiştir (Türk ve Karamucho 2016, 181). –

-Eğitimde yaşanan güncel sorunlar: Yeterli öğretim elemanının olmayışı, Türkiye’de üniversite eğitimi alan gençlerin bir kısmının başarısız olması, başarılı olanların Kosova’ya geri dönmek istememesi, ders kitaplarının yetersizliğidir (Akgün 2012, 28).

-Sosyo-ekonomik hayatta yaşanan güncel sorunlar: Kosova Radyo Televizyonu’nda Türkçeye yeterli zaman ayrılmaması,Türk derneklerinin devletten destek alamaması, kamu kurumlarında Türkçe hizmet alınamaması, doğum belgeleri ve kimliklerin Türkçe olmaması, kamu kurumlarında Türklerin işe alınmaması gibi sorunlardır (Akgün 2012, 30).

Kosova’daki Müslüman Arnavutlar ve Türklerin Ortak Sorunu: “Misyonerlik Faaliyetleri

1999 yılında gerçekleşen NATO müdahalesinin sonrasında 1000’e yakın Batı destekli Hıristiyan misyoner derneğinin yanı sıra 5000’e yakın Vatikan merkezli misyoner Kosova’da İslam dini aleyhine misyonerlik faaliyetleri yürütür hale gelmiştir (Özlem 2016, 311). Mevcut durum hem ülkedeki Arnavutların hem de Türklerin Müslüman ve milli kimlik ile kültürlerini korumaları yönünde tehdit oluşturmaya başlamıştı.

Karadağ’daki Müslüman ve Türk Azınlığın Sorunları

Karadağ batısında Bosna Hersek ve Hırvatistan, kuzeyinde Sırbistan, doğusunda Arnavutluk, güneyinde ise Adriyatik Denizi ile komşu bir devlettir (Özgöker ve Batı 2016, 78). Nüfusu yaklaşık 700.000 iken, çoğunluk Karadağlıların yanında Sırp, Boşnak, Hırvat ve Arnavut azınlıkta yaşamaktadır. Karadağlılar %45, Sırplar %29, Boşnaklar %9, Arnavutlar %5, Karadağlı Slav Müslümanlar %3, Hırvatlar %1 ve diğer gruplar da %1’lik oranı barındırmaktadır. Londra merkezli Uluslararası Azınlık Hakları Grubunun 2003 yılı verileriyle ülkede; 267.669 Karadağlının yanı sıra 198.414 Sırp, 48.184 Boşnak, 31.163 Arnavut, 24.625 Karadağlı Slav Müslüman, 6.811 Hırvat ve 2.601 Roman azınlığın yaşadığı belirtilmektedir (MRGI, 2018). Ülkenin %72’si Ortodoks olup, %19 oranında Müslüman ve %3’te Katolik topluluk yaşamaktadır (Ekinci 2014, 13). Ekim 2007’de yürürlüğe giren yeni anayasada Sırpça, Boşnakça, Hırvatça ve Arnavutça da resmi dil kabul edilmiştir. Özelikle Sancak bölgesinde ciddi bir Boşnak nüfus yaşamaktadır (Gökdağ 2012, 22).

Sancak Bölgesi Müftülük Sorunu

Karadağ’ın bağımsızlığı sonrası Sancak bölgesi ikiye bölünmüş, bir kısmı Sırbistan bir kısmıysa bugünkü Karadağ sınırlarında kalmıştır. Karadağ’ın Sancak bölgesinin dini örgütlenmesi Başkanlığını Rifat Fejzic’in yaptığı Karadağ İslam Birliği’ne bağlıyken, Sırbistan Sancağı’nın başmüftüsü ise Muamer Zukorlic’tir. Zukorlic Bosna Hersek Riyaseti tarafından bütün Sancak bölgesinin başmüftüsü olarak atanmıştır. Sancak bölgesindeki Boşnak Müslümanların en ciddi sorunlarından biri iki dini grup arasındaki gerilimler ve özellikle Karadağ’daki İslam topluluğunun bölünme riskidir. Son yıllarda Zukorlic’in Karadağ’daki Boşnaklara yönelik dini ve siyasi örgütlenme faaliyetleri artmış, iki grup arasında şiddet eylemleri yaşanmaya başlanmıştır.1

Arnavutların Anayasal Hak Talepleri

Müslüman azınlıklardan biri de Arnavutlar olup, yaklaşık %5’lik oranla 50 bin nüfusluk bir kısmı kapladıkları düşünülmektedir (Progonati 2013, 180). Arnavutlar son yıllarda anadil, ulusal semboller, kamuda istihdam gibi konularda uygulamaların ve hükümet politikalarının yetersiz olduğu eleştirilerinde ve taleplerde bulunmakta, anayasal hakların uygulamaya geçirilmesini istemektedir (Ekinci 2014, 19).

Türklerin Varlığı Meselesi

Karadağ, Türk azınlığının ve Türk vatandaşlarının sayısının Balkanlarda en az olduğu ülkelerden biridir. Öyle ki 2011 nüfus sayımında Karadağ’da sadece 104 Türk’ün yaşadığı belirlenmiştir. 1961 sayımında Türklerin sayısı 2.392 ve 1971 sayımında ise 397 olarak tespit edilmiştir. Bu topluluğun en önemli sorunlarından biri ise Türkçe eğitim noktasında eksiklikleridir (Türk 2016, 247-250).

1-2019’da yazılan bir yazı olması sebebiyle müftüler dönemin müftüleridir

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Kosova ve Karadağ’daki Müslüman ve Türk Azınlığın Sorunları

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Türk Digitals ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!